महाराष्ट्रात मनरेगा (महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजना) अंतर्गत राबवल्या जाणाऱ्या वैयक्तिक लाभाच्या योजनांबाबत दोन महत्त्वाचे अपडेट समोर आले आहेत. यामध्ये नवीन अर्ज प्रक्रियेतील बदल आणि थकीत निधी वितरणाबाबत सकारात्मक घडामोडींचा समावेश आहे.
1) “युक्त” पोर्टलमुळे अर्ज प्रक्रिया ऑनलाइन
केंद्र सरकारनंतर 2025 मध्ये महाराष्ट्रातही “युक्त” प्रणाली विकसित करण्यात आली आहे. या पोर्टलच्या माध्यमातून आता शेतकऱ्यांना खालील योजनांसाठी ऑनलाइन मागणी नोंदवावी लागणार आहे:
- सिंचन विहीर
- गायगोटा (शेड)
- फळबाग लागवड
- इतर वैयक्तिक लाभाच्या योजना
पूर्वीप्रमाणे लेबर बजेट तयार करून कामे मंजूर केली जात होती. मात्र आता शेतकऱ्यांनी प्रथम “युक्त” पोर्टलवर मागणी नोंदवणे आवश्यक आहे. या मागणीनुसारच पुढे बजेट मंजूर होऊन वर्क ऑर्डर दिल्या जातील.
➡️ महत्त्वाचे:
- शेतकऱ्यांनी थेट ऑनलाइन अर्ज करता येत नसल्यास ग्रामसेवक किंवा रोजगार सेवक यांच्याकडे संपर्क साधावा
- ग्रामसभेची आणि संबंधित विभागांची मंजुरी मिळाल्यानंतरच कामे सुरू होतात
2) थकीत पेमेंट वितरणाला गती
गेल्या 2 ते 2.5 वर्षांपासून प्रलंबित असलेले मनरेगा अंतर्गत पेमेंट आता हळूहळू वितरित होऊ लागले आहेत. “स्पर्श” प्रणालीद्वारे कुशल व मटेरियल पेमेंट सुरू झाले आहे.
- केंद्राकडून सुमारे 1400 कोटी रुपयांचा निधी प्राप्त
- यापूर्वीही नोव्हेंबरमध्ये निधी मिळालेला
- 23 फेब्रुवारी 2026 पासून वितरण प्रक्रियेला वेग
वितरणात उशीर होण्याची कारणे:
- जुने FTO (Fund Transfer Order) डिलीट करून नवीन तयार करणे
- बँक खाते आधारशी लिंक नसणे
- KYC अपूर्ण असणे
- काही खाती बँकेकडून फ्रीज असणे
सध्याची स्थिती:
- अनेक लाभार्थ्यांना “Date of Payment” दिसू लागली आहे
- मार्चच्या पहिल्या आठवड्यात मोठ्या प्रमाणात पेमेंट झाले
- मार्चच्या शेवटच्या आठवड्यात उर्वरित थकीत रक्कम वितरित होण्याची शक्यता
➡️ शेतकऱ्यांसाठी सूचना:
- आपली पेमेंट स्टेटस तपासा
- समस्या असल्यास ग्रामसेवकांकडे पाठपुरावा करा
- नवीन योजनांसाठी त्वरित मागणी नोंदवा
निष्कर्ष
मनरेगा योजनांमध्ये “युक्त” प्रणालीमुळे पारदर्शकता वाढणार असून, पेमेंट वितरणही पुन्हा सुरू झाल्यामुळे शेतकऱ्यांना मोठा दिलासा मिळणार आहे. नवीन अर्ज वेळेत नोंदवणे आणि बँक संबंधित माहिती योग्य ठेवणे अत्यंत गरजेचे आहे.